به طور کلی شستشوی فرش دستبافت به صورت خانگی پیشنهاد نمی شود،زیرا به دلیل عدم تجربه کافی و یا استفاده از مواد شستشوی نامناسب امکان صدمه دیدن فرش وجود دارد.در صورتی که شستشو به صورت خانگی انجام شود این کار باید با دقت و توجه زیاد انجام شود تا به فرش صدمه وارد نیاید. برای شستشوی فرش در منزل با قيد احتياط مي توان فرش را با رعايت كليه مراقبت هاي مربوط در منزل نيز شستشو داد. اما هيچ گاه فرش هاي ابريشمي و عتيقه و آن هايي كه رنگ هاي ثابت ندارند در منزل نبايد شسته شوند و بدون ترديد بايد آن ها را به موسساتي كه در اين قبيل امور تجربه دارند سپرد. قبل از شستشو نيز بايد آزمايش ثبوت رنگ انجام شود، به اين طريق كه پارچه سفيد رنگي را مرطوب نموده و بر روي فرش مالش مي دهند، در صورتي كه اثر رنگ بر روي پارچه ديده شود، نشانگر اين است كه در موقع شستشو , رنگ هاي فرش در يكديگر مخلوط شده و به اصطلاح در يكديگر مي دوند، بنابراين توصيه مي شود كه برای اين گونه فرش ها هيچ گاه عملیات شستشوی فرش در منزل را انجام ندهید.
همچنين در شرح چگونگي شستشوي فرش در منزل مي بينيم كه علاوه بر تجربه، دقت و ظرافت عمل هم بسیار اهميت دارد.
روش اول: شستشو به وسیله برس زدن و شستشوی سطحی
در این روش،شستشوی فرش بعد از کنترل،غبارزدایی و خاک گیری انجام می شود.
لوازم مورد نیاز برای شستشوی فرش عبارتند از:
- شامپوی فرش(از نوعی که پس از خشک شدن به صورت پودر در می آید.)
- سرکه سفید
- سطل
- برس دارای ارتفاع پرز حدود 5/2 سانتیمتر
برای این کار باید در یک سطل آب ولرم(در صورتی که احتمال رنگ دویدگی وجود دارد باید از آب سرد استفاده شود)،نصف لیوان شامپو،یک قاشق مرباخوری سرکه(از سرکه به منظور جلوگیری از تداخل رنگ استفاده می شود)اضافه شود.
روش کار
فرش باید در روی یک سطح صاف و سخت در حالیکه پرز ها به سمت بالا هستند قرار داده شود.برس در محلول شستشو وارد و سپس به آرامی بر روی یک فرش کشیده شود.کشیدن شدید برس بر روی فرش و همینطور مالش زیاد و با فشار ممکن است به فرش صدمه بزند.فرش خیس آمادگی بیشتری برای صدمه دیدن دارد.برس کشیدن باید از یک گوشه شروع شود.حرکت برس در مرحله اول باید در امتداد طول فرش،در دو جهت خلاف جهت خاب فرش در ادامه برعکس در جهت خاب انجام شود.این کار باید یکنواخت انجام شود و به تدریج محل برس زدن و شستشو تغییر کند.میزان زدن شامپو و همینطور فشار برس کشیدن باید تا حد امکان در کل سطح فرش ثابت بماند.هنگامی که برس کشیدن فرش در امتداد طولی و در تمام سطح پایان یافت،در مرحله دوم برس کشیدن در جهت عرضی باید انجام شود.این کار نیز باید به ارامی انجام شود و به تدریج تمام سطح فرش را در بر بگیرد.تمام سطح فرش باید به طور کامل تمیز شود.در انتها،برس باید در جهت خاب قالی به روی فرش کشیده شود.باید سعی شود تا از مایع تمیز کننده به مقدار خیلی زیاد استفاده نشود تا مایع به عمق فرش نرفته و کف فرش خیس نشود زیرا خشک کردن بعدی فرش مشکل می شود.
روش دوم-شستشوی فرش به روش خیس کردن کامل
روش کار
در این روش شستشو،فرش باید روی سطح صاف و سفت(سنگی یا سیمانی)قرار داده شده و سپس با آب کاملاً خیس شود.پیشنهاد می گردد آب به صورت دوش بر روی فرش ریخته شود.پس از خیس شدن کامل فرش،شامپوی فرش روی آن ریخته شده و توسط برس و یا وسیله ای مانند پارو به آرامی با حرکات مکانیکی به روی آن کشیده می شود.با این کار چرک ها و کثافات به کمک آب و مواد تمیز کننده از فرش خارج می گردد.حرکات وارد بر فرش نباید شدید باشد تا به آن صدمه ای وارد نشود.در نحوه جابجایی و حرکت در روی فرش در هنگام شستشو،روش کار مانند روش قبل است یعنی حرکت در ابتدا در جهت طول و در دو جهت خلاف خاب فرش و سپس در جهت خاب و در مرحله بعد در جهت عرضی با همان حالت صورت بپذیرد.پس از پایان شستشو با استفاده از آب جاری ترجیحاً به صورت دوش،با برس و یا پارو چرک ها به همراه شامپو و کف از فرش خارج می شوند.این کار آن قدر باید ادامه یابد تا کاملاً آب تمیز شود.در صورتی که فرش خیلی کثیف باشد،شستشوی فرش با استفاده از شامپوی فرش مجدداً تکرار می شود.
شستشوي فرش در منزل به روش ساده تر
- شستشوی فرش در منزل به اين گونه است كه ابتدا بايد يك پيمانه شامپوي مخصوص را با ده قسمت آب نيمه گرم مخلوط كرده و به آن دو قاشق سركه طبيعي اضافه شود .
نكته : وجود سركه باعث جلوگيري از پخش شدن رنگ ها مي شود. - سپس فرش مورد نظر را در روي سطح صافي مانند تراس و يا حياط پهن نموده و آنگاه برس مخصوص را كه از موي اسب ساخته شده در محلول شامپو فرو برده و آن را بر روي پرزهاي فرش مالش دهید تا تمامي سطح فرش آغشته به محلول شامپو شود .
- بايد توجه داشته باشيد كه برس بايد همواره در جهت بالا و پايين فرش حركت داده شود و اين نكته را نيز از نظر دور نداريد كه مالش خشن با برس باعث آن مي شود كه پرزهاي فرش آسيب ببيند.
- نكته: هيچ گاه فرش را در محلول پاك كننده غوطه ور نسازيد ، چون تاروپود فرش كمتر در معرض ناپاكي ها قرار دارند و تنها پرز و يا گوشت فرش است كه در معرض آلودگي است.
- بعد از اين مرحله محلول شامپوي باقي مانده در روي سطح فرش را به وسيله برس و يا هر وسيله مناسب ديگر جمع آوري نموده و آنگاه پرزهاي فرش را در جهت خواب آنها بگردانيد. بعد از خاتمه اين عمل فرش را با احتياط روي قسمت خشك و سطح سختي در مقابل آفتاب بگسترانيد. در صورت امكان اگر فرش را در روي داربست هاي مخصوص پهن نماييد در اين حالت جريان هوا با پشت آن تماس داشته و در نتيجه فرش زودتر خشك شده و رطوبتي در آن باقي نمي ماند.
- بايد دقت شود كه فرش را براي خشك شدن در مقابل تابش آفتاب تند و سوزنده قرار نداده، چون باعث آسیبد دیدن رنگ آن مي شود .
نكته: براي يك رنگ كردن و يا كمرنگ كردن (در موارد خيلي ضروري) بايد از نور مستقيم خورشيد استفاده شود.
بهتر است که بدانید…
- هيچ گاه فرش را براي خشك شدن آويزان نكنيد و يا آن را بر روي چمن پهن ننماييد . توجه نماييد كه به هيچ وجه فرش را چه به منظور خشك نمودن و چه در ساير موارد در مقابل بخاري (شومينه و يا هر نوع بخاري ) و در فاصله نزديك با رادياتورها و يا روي سطوحي كه از زير آن لوله هاي آب گرم عبور مي كند به طور دائم قرار ندهيد ،چون حرارت شديد و مستمر باعث آن مي شود كه روغن طبيعي موجود در الياف پشم خشك شده و در نتيجه فرش درخشندگي خود ار از دست داده و الياف آن شكننده شوند و يا اينكه جرقه هاي آتش شومينه آن را بسوزانند .
- بعد از آنكه پشت و روي فرش به طور كامل خشك شد و سطح آن حالت اوليه خود را به دست آورد آن را به محل اوليه آن منتقل نماييد .
نكته: توجه نماييد كه فرش را هنگامي كه رطوبت دارد تا نكرده و در محل اصلي آن پهن نكنيد ، چون الياف آن بعد از مدتي پوسيده شده و فرش متلاشي مي شود. - مرحله مقدماتي شستشو خاك گيري و زدودن الياف شكسته شده و كرك ها از فرش است و در موسسات فرش شويي از تكان دهنده هاي مكانيكي استفاده مي شود . در منزل براي گردزدايي از فرش مي توان تيرك هاي چوبي و ياني هاي كلفت را بكار برد ، در صورتي كه فرش را تكان ندهيم و بشوييم گرد و خاك موجود در جسم فرش هنگام آغشته شدن با آب به صورت گل و سيمان چسبنده اي در مي آيد و عمل شستشو را مشكل مي كند.
به یاد داشته باشید…
- هيچ گاه در منزل براي شستشوي قاليچه هاي كوچك و پادريهاي دست بافت از ماشين رخت شويي كه مكانيزم آن ها فقط براي شستشوي پارچه و بافت هاي ماشيني تنظيم شده است ، استفاده نكنيد چون درجه حرارت آب داخل ماشين و تركيبات شيميايي مواد پاك كننده اي كه در ماشين هاي رختشويي به كار مي برند براي الياف و گره هاي فرش مناسب نيستند .
نكته: هيچ گاه فرش هاي دست بافت خود را براي شستشو به موسسات خشك شويي نسپاريد چون اين طريق شستشو براي فرش هاي دستباف بسيار مضر است.
لازم به ذكر است كه رفوگري و تعميرات فرش بعد از مرحله شستشو مي تواند نتيجه بهتري دهد ، زيرا علاوه بر رعايت بهداشت كارگر رفوگر ، انجام اين كار از جهت مشخص شدن نوع بافت و آشكار شدن رنگهاي واقعي فرش كاملاً ضروري است.
اگر شستشوی فرش در منزل برای شما کار سخت و طاقت فرساست و یا امکان پذیر نیست،تعداد زیادی قالیشویی در تهران وجود دارند که می توانند خدمات مورد نیازتان به شما ارائه کنند. برای اطلاعات بیشتر در این زمینه می توانید به صفحه ی خدمات شستشوی فرش مراجعه کنید.
کیفیت، تخصص ماست.
مطالب مرتبط:
فرش ها را در سال چند بار باید بشوییم؟کم تر از یکبار یا بیشتر؟
